Happy shower

Driver Mohammed

Afgelopen zondag een zondagje met zijn drieën: Stephanie, Martine en ik bemannen (of bevrouwen of course) het lab. Katja en Pieter gaan met Chris naar 1 van de CCC's (community care centers) (en natuurlijk komt daar ook nog een blog over, afhankelijk van de snelheid van het internet staat die er misschien wel eerder op als deze). Dus we hadden ineens heerlijk veel ruimte in de auto. We zijn inmiddels geswitched naar een iets degelijker model auto, met vering, een werkende cd-speler en airco. Ook is Mohammed niet altijd meer onze vaste driver, want we worden nu ook af en toe gereden door Shaku. Dat verschil in driver scheelt ons als snel 10 minuten (en een heel hoop gehobbel) per enkele reis.

Terwijl ik het eerste deel van dit stukje schrijf zitten we ergens midden in het opstart proces, de overnacht PCR is uitgelezen en zo goed als verwerkt. De glovebox glimt weer, het chloorwater is gemaakt en staat geduldig te wachten om gebruikt te worden.

De mooie rode grond gezien vanuit de auto

Inmiddels hebben we de laatste positieve patient uit de ETU gisteren negatief verklaard (hij was voor het eerst positief gevonden door het vorige team, dus hij heeft een behoorlijke tijd doorgebracht in de ETU, ik geloof zo’n drie weken) en vandaag mag hij naar huis. We zijn welkom op de Happy Shower. Dit is een soort van feestelijke ceremonie die alle ebola survivors krijgen wanneer ze de ETU verlaten. Vooralsnog staat deze op een voor ons heel onhandig moment gepland. 11:15. Dat is meestal de tijd dat de ETU bloedjes ergens in de glovebox verwerkt worden en de swabs worden bezorgd. Maar we gaan ons best doen om toch in ieder geval iemand van ons het mee te laten maken. Dit zou weleens de enige kunnen zijn die wij gaan meemaken. En natuurlijk zijn we dan net vandaag maar met zijn drieën. Mohammed (niet de driver, maar een naamgenoot) heeft inmiddels het fruit gebracht, al waren er niet zoveel bananen liet hij weten, op zondag zijn veel dingen lastiger te verkrijgen. De kerk is opgestart wat voor een zacht achtergrond geluid van zingende mensen en muziek zorgt. Ze doen niet aan half werk dus de mis duurt hier zo’n 4 uur.

Happy van de Happy Shower

Tegen het einde van ons fruithapje zien we de motor vanuit het Governement Hospital aankomen. Ze brengen ons vandaag 11 swabs, en meteen komt er ook een van de ETU mannen aan met de bloedmonsters 4 stuks. Een hele bulk in 1 keer. Voor ons wel fijn want zo hebben we net wat meer vrijheid om naar de happy shower te kunnen gaan. Martine en ik staan zo goed als klaar om te beginnen met de bloedmonsters als Stephanie ons roept om te zeggen dat we nu moeten gaan als we de happy shower niet willen missen. Het is dan nog slecht 10.30. We proberen zo snel mogelijk uit onze PPE te komen om dan vervolgens een plastic labjas aan te doen en de binnendoor route naar de ETU te nemen. Daar aangekomen blijken we het grootste gedeelte helaas al te hebben gemist. De ebola vrij verklaarde patient staat klaar om in de auto te stappen en te gaan. Ik kijk bij een van de mensen die ook in de diamond lodge logeren een stukje van een filmpje waarop mensen staan te dansen in full PPE, een mooi gezicht. Al krijg ik het er al warm van als ik eraan denk. Wij zweten ons namelijk al een ongeluk in onze scrubs met daarover heen een plastic labjasje laat staan dat je in een compleet plastic pak daar staat te dansen. We kletsen nog even wat met Sabine (SMO) en wat andere medewerkers. Twee lokale verpleegkundigen laten weten dat ze het echt enorm waarderen dat we daar zijn om te helpen bij de ebola response. Even later hobbelen we weer vrolijk terug richting lab, want er liggen immers nog 15 samples op ons te wachten.

Uitstalling lokaal voedsel, let vooral op de bitter balls links

De dag wordt verder bloed monsters inzetten, lunchen, swabs inzetten. Daarna is het uitslagen verwerken en wachten op eventueel nieuwe monsters. Na een belletje met de ETU blijken er vanuit daar geen meer te komen en kunnen we langzaam aan gaan opruimen en kunnen we een keer soort van echt vroeg naar huis. Ik geloof dat het 17.50 of iets rond die tijd dat het was.

Onderweg blijkt dat de weg naar ‘huis’ aardig wordt gerepareerd. Wat hier betekent dat de enorme gaten gevuld worden met zand (geen idee of dat ze er nog wat mee doen om het beter te laten plakken). Zodoende rijden we het laatste stuk ineens met 60km/h over de weg. Mohamed glundert, we denken dat hij al lang niet meer zo hard heeft gereden.

De tijd voor het avondeten besteden we aan het aanhoren van de verhalen van het bezoek aan de CCC, erg interessant. 

Inmiddels zitten we compleet geïnstalleerd met onze nieuw geadopteerde Amerikaanse huisjesgenoot Craig, aan de laatste aflevering van Game of Thrones seizoen 1. Dat betekent dat we in 2,5 week het eerste seizoen er door heen hebben gejast. Inmiddels is het een soort van vaste prik om elke avond 1 tot 2 afleveringen te kijken, languit op de bank voor de tv in huisje zes. Het doel is geloof ik om tot en met seizoen drie te kijken voordat we weggaan. Ik persoonlijk snap er na 1 seizoen nog steeds helemaal niks van, welke koning nu van welk land is en wie er nu precies familie van wie is en waarom ze in hemelsnaam van iedereen het hoofd af moeten hakken. En dan schijnt het ook nog zo te zijn dat tegen de tijd dat ik het waarschijnlijk snap dat iedereen die er nu toe doet dan al uitgemoord is. 

Zeer mooi soort sprinkhaan (?)
als iemand weet wat het is laat het ons weten!

Sinds eergisteren zijn we ook over de helft van onze tijd in Afrika. Heel raar om te bedenken dat er al een nieuw team klaar staat om volgende week woensdag te vertrekken en dat wij dan een week na hun aankomst weer terug de Nederlandse kou in mogen. 

Hier in Sierra Leone begint wanneer wij vertrekken het regenseizoen, zondagavond hadden we daarvan alvast een voorproefje. Donkere luchten trokken over het land tijdens het avondeten. Vervolgens trok de wind aan en kwam er onweer en even later ook regen. Op de daken van de huisjes klinkt het alsof er enorm veel naar beneden komt, maar als ik in de regen ga staan (gewoon omdat het kan) blijkt het allemaal nog wel mee te vallen.

Maandagochtend blijkt dat de regen en de wind ook wel een beetje rondom de container heeft huis gehouden. Onze gebruiksvoorraad handschoenen op de plank onder de overkapping heeft de volle laag gehad. En ook onze schorten die daar hangen zijn van hun haakjes in de modder gewaaid, nou ja dan maar starten met schone haarnetjes, mondkapjes en schorten, kan ook geen kwaad. En meteen een les om voortaan even dat soort spullen toch op een andere plek op te bergen aan het einde van de dag. De voorraad is immers niet eindeloos.

Africa Map

Naar idee van Pieter hebben we gisteren de lokale kinderen Afrika op de zijkant van de container afzetting laten tekenen. Zo kunnen ze ook al gaan ze nog niet naar school toch nog even hun topografie oefenen. En het ziet er ook nog eens heel leuk uit. Ze hebben het eromheen ook nog versierd met allerlei tekeningen, een vrolijk gezicht.

Nu ik deze blog aan het afmaken ben is het alweer dinsdag. Nou ja zo is er toch net weer wat meer te vertellen, over de dagen die toch heel veel op elkaar lijken. En kan er weer een stukje worden opgeplakt aan de wand van de koffiekamer van het laboratoriumcentrum in het Meander Medisch Centrum. We kregen van de week een foto via de whatsapp, Martine en ik vonden het erg leuk om te zien! De foto’s bij de blog en ook bij de meeste vorige zijn trouwens allemaal van Martine!

We vinden het sowieso erg leuk om alle reacties op de blog te horen via allerlei kanalen!

Safe burial

De ebola uitbraak in de 3 getroffen landen, en met name de internationale reactie hierop, is uitgegroeid tot een zeer grote en complexe samenwerking  “to fight Ebola”. De sociale, culturele, en mentale impact van een ziekte kan groot zijn, maar de impact van ebola is immens. Zoals een Sierra Leonse arts bondig stelde; “Ebola forces us to be not Africans”. Het heeft invloed (en invloed gehad) op alles en iedereen. 

Wij als lab spelen een klein (maar uiteraard oh zo belangrijke ;) ) rol in de ebola response. Zo zijn de werkzaamheden van alle partijen die samenwerken per district verdeeld onder verschillende takken;  1. surveillance (regio in de gaten houden en zoeken naar zieken, doden en geruchten), 2. case management ( lab/ ebola treatment centre/ziekenhuis), 3. dead body management ( veilig begraven van mogelijke ebola gevallen), 4. social mobilisation (voorlichting over ebola), 5. psychosocial support (voor families/huizen/dorpen onder quarantaine en natuurlijk voor de ebola gevallen zelf) 6. quarantaine support (controle en support aan personen onder quarantaine).

De ziekte vereist dus een veel bredere aanpak dan een aantal dokters in beschermende pakken. De sociale en culturele aspecten van de ebola uitbraak heb ik vandaag van dichtbij mogen meemaken. Ik mee geweest met het “dead body management team”. Een vrouw van rond de 30 jaar was overleden nabij de grotere stad Koidu waar ons lab staat. Ondanks dat het niet aannemelijk is dat zij overleden is aan ebola, wordt iedereen die overlijdt veilig begraven. Dit is best een happening:

Bij aankomst kleden 4 mannen zich om in complete  PPE uitrusting (de beschermende pakken, zie eerdere blogs….) terwijl  1 contact houdt met de familie (kleine 100 man stond er omheen). Met een tank op de rug gevuld met chloor sprayen ze de deur  en gaan dan naar binnen. Na wat extra sprayen  nemen ze vervolgens een speeksel monster  van de overleden vrouw zodat wij daar als lab later een ebola test op kunnen doen. Ik was meegegaan om te kijken hoe ze de sample afname uitvoeren zodat we een beter beeld krijgen van de kwaliteit van het afnemen en dus de samples zelf. Nu moet ik eerlijk bekennen dat ik enigszins moeite had met het goed op letten op de afname, gezien er toch een dode vrouw op de grond ligt. Na een korte auto rit en een flinke wandeling (zie foto met voorop de mannen in PPE uitrusting) werd het lichaam op een door de familie aangewezen plek begraven waarbij de mannen eindelijk uit hun pakken konden, de nodige veiligheidshandelingen in acht genomen uiteraard.

Ondanks dat de vrouw overleden is, is haar ebola test resultaat van cruciaal belang. Het lichaam is namelijk na overlijden zeer positief en heeft tot veel  nieuwe infecties geleidt. De familieleden zullen voor 21 dagen onder quarantaine geplaatst worden (dus mogen hun huis niet uit), zullen matrassen en enkele andere items vernietigd worden en de rest flink gesprayd worden,  social support zal langs komen en met name richten op de omgeving (stigmatisering is een groot probleem), en zal er alles aangedaan worden om er achter te komen hoe ze ebola heeft gekregen. Gelukkig werken wij heel netjes in het lab, dus een fout positieve uitslag is bijna niet mogelijk!

Nou dat was dan uiteindelijk toch nog een berichtje van mij. Mijn excuses dat het niet een gezellig mooi weer berichtje  is geworden, maar ja we zijn ten slotte ook niet op vakantie.  Terwijl ons “dagelijkse lab leventje” bestaat uit gezelligheid, fruithapjes en  werken, vergeten we niet waar ons labje staat en doen we ons best om zo zorgvuldig en goed mogelijk onze kleine taak uit te voeren. 

Menthol mission

Onze wereld beperkte zich tot nu toe tot in een fourwheeldrive (FWD) de hekken van de Diamond Lodge uitgereden worden, de wondere wereld om ons heen te bekijken vanuit het hobbelende reusachtige vehicle van driver Mohammed waar al eerder naar gerefereerd werd in deze blog, en weer uitgelaten worden in de achtertuin van de Wellbody Clinic, waar onze labcontainer staat. Dat was wel even genoeg zo met al die indrukken, maar de drang om de omgeving om ons heen te verkennen wordt groter.  Ook omdat we steeds meer zien van Koidu. En ja, er is ook een supermarkt, dat wisten we al van onze Kono2 vrienden. Tot nu toe ontbrak de noodzaak om op winkelavontuur te gaan, maar het wc papier op het lab begon op te raken. Verder heb ik nogal heftige warmtebultjes ontwikkeld, eerst alleen op handen en voeten, inmiddels overal. Na twee nachten slapen met die bultjes in de warmte zou ik heel Koidu te voet doorkruisen als ik daarmee het middeltje zou vinden om de jeuk te stoppen. Dus ‘in desperate need for a pharmacy.’ Wel hadden we al eentje gespot onderweg. Dus het plan was om op weg naar het lab naar de pharmacy en de supermarkt te gaan, maar onze nieuwe driver Shaqu weet dat de winkels nog niet open zijn, en dat het andere team “altijd” rond 9 uur op weg ging naar de supermarkt. Dus dat spreken we ook af. We starten goed deze ochtend. Onze nieuwe driver heeft airco, goede vering, discomuziek, en hij rijdt als een tierelier. Deze willen we wel vaker! Bij aankomst starten we snel op met chloor maken en glovebox schoonmaken, dan hebben er drie van ons tijd om nog vóór ‘fuithapje’ op stap te gaan.  Stephanie, Martine en ik gaan met driver Shaqu naar de pharmacy aan de hoofdstraat, waarvan ik nog steeds niet weer hoe die heet . De pharmacy wordt gerund door een Indier, en ze verkopen vooral veel telefoons. Helaas, geen mentholpoeder. Shaqu rijdt ons verder de wirwar van zandstraten in want hij weet nog een andere pharmacy. Buiten dat het kleine etablishementje dicht is, ziet het er ook niet erg hoopgevend uit. Iedereen om ons heen wil gaan bellen voor de eigenaar om de shop te openen, maar wij besluiten dat we wel in de supermarket gaan kijken. Die winkel is groter, en ervoor zit een arme stumper gehuld in vodden, een jongen nog, gehandicapt aan zijn benen.  In de supermarket zijn niet erg veel mensen. Eigenlijk alleen wij en wat personeel achter de counters, die deels voor de overvolle schappen staan die tot de nok gevuld zijn met spullen. Het is er donker, een beetje een winkel uit een Harry Potter verhaal. De eigenaar is ook weer een soort witneus, mogelijk een Rus? We herinneren ons dat Shaqu deze man een kwartier geleden nog bijna van zijn sokken had gereden en vervolgens erg moest lachen. ‘Omo,” wist hij ons te vertellen. Kennelijk kun je als ‘omo dus in Koidu wel een business runnen. Dat leer je dan maar weer.

Na enige speurwerk van Martine blijkt er achter de diverse merken shampoos die allemaal even stoffig zijn, zich twee merken met wat mogelijk mentholpoeder zou kunnen zijn te bevinden. Ik koop ze beiden. Ook vinden we op een van de vele counters een eenzame coffee beker, die gaat mee voor het lab. Verder water, wc papier, wat reepjes, plastic bordjes en mesjes, en enkele blikjes cola en 7-up. Een blikje cola voor Shaqu en een zakje water en een reepje voor de stumper buiten de deur. Hopla, 300.000 leones. Wat????? Stephanie denkt in een vlaag van verstandsverbijstering dat we net op kosten van PIH voor $200 geboodschapt hebben, maar $60 voor deze paar boodschapjes is voor mij toch ook een schok.

In ieder geval, menthol mission geslaagd, en we zijn nu doorgewinterde Koidu gangers.

Terug op het lab blijkt Pieter een emmer ijskoud water voor mij te hebben gemaakt. Eerst zijn “Pieter’s cool(e) box”  voor het koud vervoeren van enzym naar het lab, nu weer zo’n wonder van inventiviteit: de koudeblokken uit de vriezer in de emmer met lauwwarm water maken het heerlijk ijzig.  Het ijsbad is een zegen, morgen weer.

Martine is zo lief mij haar geaircoode kamer te geven voor een paar nachtjes, om de warmtebultjes rust te geven en weer te kunnen slapen. En dat werkt ook. De volgende uitdaging is om de airco in mijn eigen kamer gemaakt te laten krijgen. Want die hangt er gewoon, maar is waarcshijnlijk nog niet aangesloten, dat is het frustrerende. Een nacht in de koelte, wat een luxe....

Getting around, sights from a moving car

De officiële teamfoto

Elke dag is het weer je ogen uitkijken ’s ochtends en ’s avonds tijdens de autorit van en naar het lab. De wegen blijven even hobbelig. Maar inmiddels hebben we al een tijdje een vaste auto en vaste driver. Al zijn er wat twijfels of dat de auto het vol gaat houden al die tijd dat wij er nog zijn. Onze driver is Mohammed, een klein mannetje met 1 missende voortand. Hij zit achter het stuur zoals je oude omaatjes het ook wel ziet doen, net met zijn hoofd boven het stuur uit. Vandaag op de terugweg was hij uitgebreid aan het vertellen. We reden langs zijn 'baas’ of in ieder geval langs degene die de auto’s aan PIH verhuurd. Wat er het nut van was ontbrak mij even, want we hebben even naar hem gezwaaid en we waren weer weg. Daarna kwamen we via een andere route weer op de hoofdweg en kwamen we ook langs zijn huis, maar welke dat nu precies was werd mij dan ook weer niet helemaal duidelijk.

De verkeersregels in Sierra Leone zijn voor mij nog steeds compleet onbegrijpelijk. Door de kuilen zwalken de auto’s van links naar rechts over de weg, daarbij de vele motoren ontwijkend. De ratio auto:motor schat ik op 1:10. Mohammed rijdt ons regelmatig rond met de waarschuwingslichten aan, maar toch ook weer niet altijd. De auto’s seinen of zetten voortdurend hun groot licht aan en uit. Het liefst vlak voor je neus, compleet oogverblindend. En ook wordt iedereen aan de kant getoeterd en af en toe dan toch ook weer naar een bekende getoeterd. En soms wordt er volgens mij dus ook gewoon getoeterd om het toeteren.

Een van de diamand offices, onderweg

Ik ben nog steeds erg benieuwd wat voor afstand we nu afleggen van het lab naar het hotel. Door het gehobbel rijden we nooit erg hard, maar het lijkt toch ook wel een behoorlijk afstand. Gelukkig is er altijd wel wat te zien. Onderweg komen we langs vele huisjes, kleine winkeltjes langs de kant van de weg, marktjes met allerlei spullen. De schoenen worden bijvoorbeeld aan elkaar hangend uitgestald. En plekken waar allerlei waar wordt gemaakt, complete bedden en andere meubels, maar ook potten en pannen van ijzer. Alles wordt aan de straat uitgestald en soms lijkt het of bijna iedereen wel iets verkoopt. Wanneer het tankstation wordt gevuld staat er spontaan een mega mensenmassa die allemaal diesel nodig hebben. 

Ook buiten het stadje en dorpjes zijn er voortdurend overal activiteiten. Voornamelijk vrouwen maar ook mannen bij de waterpompen om water te halen. Een deel gaat in jerrycans en veel ook in de vrolijk gekleurde plastic emmers en teilen. En dat alles wordt op het hoofd en zonder vast te houden met handen vervoerd naar plaats van bestemming. Zelfs jonge kinderen hebben we al zo zien lopen. En ergens op een gegeven moment zelfs drie mannen met grote stapels lange dunne boomstammen. Deze werden overigens wel ondersteund doormiddel van hun handen. Maar ik kan het me niet voorstellen dat je je spullen op je hoofd draagt.

Op straat zien we ook erg veel kinderen van alle leeftijden, op dt moment zijn de scholen namelijk nog niet begonnen. Als het goed is gaat er een deel half maart open, ik geloof de secondary schools en dan eind maart ook de primary schools. Rondom het lab zijn ook altijd wel kinderen te vinden. Langzaam aan beginnen we ook hun namen te leren, de onze leerde ze al heel snel. Dus we horen vaak als we uit het kantoortje komen en dan dus op redelijke hoogte boven onze afscheiding uit komen van verre al onze naam. Maar wat lijken ze op elkaar. En wat zijn de jongste kinderen schattig. Vooral Edward en Cuncu  zijn heel mooi om te zien.

Ook lopen er veel dieren rond. Veel honden, maar weinig variatie in het soort, het lijkt allemaal op elkaar. Ook bij de Wellbody loopt altijd een hele lieve hond rond genaamd Ponomo. Verder heb ik sporadisch een paar kittens gezien. En een heel aantal bokken en schapen veel ook met kleintjes. En veel kippen en kuikens. Al die dieren scharrelen allemaal vrolijk rond tussen alle andere activiteit en zoeken tussen het slingerende afval naar wat voedzaams.

Huisje in wording

Bakstenen bakken

Ook om het lab heen is allerhande activiteit achter onze container bouwen ze langzaam aan een huis. Kono 1 en 2 zullen het vast herkennen. Deze zondag hebben ze heel actief staan bouwen en bakken, maar de andere dagen lijkt er niet altijd wat te gebeuren. De bakstenen worden in de openlucht gebakken. Op een hoopje stro, gooien ze aarde en met wat water maken ze er modder van smeren dit wordt in een mal gestort. Er licht momenteel een grote voorraad te drogen. De stenen moeten dan naar een dag worden omgedraaid en de dag daarna kunnen ze worden ingemetseld. Zie foto’s.

Foto gemaakt op zondag
normaal zit het hier helemaal vol

Op zondag is de Wellbody Clinic gesloten dus is er daar niet zoveel activiteit. Van de week hoorde we van een van PIH mensen dat de kliniek een van de weinige gratis klinieken in de omgeving is. En elke ochtend behalve zondag zitten er dus altijd een heel hoop voornamelijk vrouwen en kinderen te wachten op medische zorg. Op onze eerste dag, vers uit de helikopter kregen we er ook een rondleiding. Ik vrees dat we er niet heel veel van hebben onthouden. Wat mij voornamelijk bij is gebleven zijn de stapels en stapels dossiers. Ze hebben er zelfs een klein lab. Ik heb het nog niet heel goed gezien, maar ik geloof dat onze labcontainer er riant bij is.

Kono provincie kaar

Op het kantoortje bij het lab hebben we een kaart hangen van de Kono provincie, waar we ons in het hotel nu precies op die kaart bevinden durf ik niet met zekerheid te zeggen. We rijden elke dag in ieder geval dwars door Koidu. Maar het is wel een hele handige kaart om op te zoeken waar de patiënten monsters vandaan komen. De Kono provincie is opgedeeld in meerdere chiefdoms en op de aanvraagformulieren worden die ook vermeld. En aangezien ook hier de handschriften net als in Nederland niet altijd even duidelijk zijn spieken we ook regelmatig even op de kaart.

Blogmijlpaal we zagen net dat er al 2000 pageviews zijn sinds het begin van de blog. We voelen ons erg populair ;)

Fruithapje

ANNANAS!

Het is vrijdag 6 maart, dat weten we dankzij de scheurkalender die Saskia gemaakt heeft voor vertrek. Die kalender is nodig, want de dagen lijken op elkaar en we hebben geen weekend, dus het is makkelijk de tel kwijt te raken. Inmiddels zijn we steeds vertrouwder met het draaien van het lab. Vandaag hadden we 24 samples (8 bloedjes en 16 swabs, voor de lab mensen:)) en dat houdt ons lekker bezig. De anderen gingen om 8 uur op weg vanaf Diamond Lodge naar het lab, ik zat toen al in de stoere CDC auto met luchtinlaat op het dak (dan kunnen ze door diep water rijden; daar is het nu wat droog voor). Want de CDC meneer, Daniel, had geregeld dat ik met het team wat de watten afneemt in de community kon praten. Dat is belangrijk voor ons, omdat de kwaliteit van het aangevoerde materiaal natuurlijk van invloed is op de labresultaten. Na afloop van de meeting was er even wat gedoe over hoe terug te komen. De Afrikaanse manier van communiceren is niet altijd even goed te doorgronden voor een witneus. De bottomline is dat het altijd goed komt. Bij terugkomst op het lab stond Cornelia, de "SMO (senior medical officer" voor de deur voor een rondleiding. Haar opvolger, Sabine, sloot even later ook aan. Leuk om kennis te maken met de artsen van de ETU (ebola treatment center) waar we iedere dag mee bellen voor de uitslagen. En dat alles gebeurde nog voor het Fruithapje. 's Ochtends komt Mohammed een mandje brengen met ananas en soms bananen, en als wij zo tegen 10-en klaar zijn met alle voorbereidingen op het lab en we moeten wachten op de eerste samples die rond 11-en van ETU komen hebben we tijd om het fruit te eten. Het Fruithapje is dus een belangrijk moment, dingen worden voor en na Fruithapje gepland. En we maken onze gasten, zoals de CDC man gisteren, en vandaag de SMOs, heel blij met een stuk sappige ananas.

Arts en verpleegkundigen in het ETU (6/3)

Vandaag ben ik met Stephanie samen meegegaan met Sabine naar de ETU, waar we rondgeleid zijn. Dat is indrukwekkend, al liggen er nu bijna geen patienten met ebola mee. Er is nog één ebolapatient, en die zat buiten zijn tent op een stoel. De opzet van deze ETU, gerund door het Rode Kruis, is heel open van structuur: met oranje afzetgaas zijn banen gecreeerd zodat de ambulances de juiste route ingeleid worden tot aan de poort, waar de intake is van patienten. Daar is ook het omkleedgebied. verder is de unit opgedeeld met hetzelfde afzetgaas  in het stuk met de tenten voor de patienten, en het schone gebied waar je gewoon in je scrubs rond mag lopen zonder full PPE, en waar dmv het gaas een afstand gecreeerd is tot de patienten. Na de rondleiding hadden wij het warm, dus moet je je voorstellen hoe het voor de artsen en verpleegkundigen moet zijn in full PPE. Wij mochten terug naar ons geaircoode labje.
Vandaag zat de positieve patient ook in de test. Voor de patient natuurlijk niet fijn om nog steeds positief te testen, maar voor ons wel prettig om een goed positief signaal te zien in onze testen, dat schept vertrouwen dat het allemaal goed gaat.
Het grootste probleem wat we eigenlijk hebben is het versturen van onze uitslagen per mail,w ant het internet laat ons regelmatig in de steek. Vandaag lukte het helemaal niet om een goede verbinding te krijgen. Dan zijn we aangewezen op het internet in het hotel, waar we vaak laat zijn, dan nog moeten eten, en dan nog online komen om de nodige dingen af te handelen. Kortom, lange dagen die behoorlijk gevuld zijn. Alles wordt wel steeds vertrouwder: de hutjes en de huisjes waar we dagelijks langsrijden. Als ik 'smiddags naar de centrale meeting moet om 5 uur rijden we weer een andere route dan naar het hotel, dus zien we weer andere dingen zoals de markt, huisjes die mooi opgeverfd zijn, de mining company met het meertje (Fritz je had gelijk!! maar wij mogen daar niet in zwemmen.....)
De centrale meeting, de "DERC: District Ebola Response Coordination" is iedere dag om 5 uur, en bestaat uit iedereen die betrokken is bij de ebola eradicatie. best heel goed georganiseerd is dat hier. Zo leer je ook heel snel heel veel mensen kennen.

Pieter met de locals (6/3)

Wel ben ik dan laat weer op het lab, rond 7-en, en moeten er vaak nog uitslagen geautoriseerd worden en de file van de dag gemaakt en liefst ook verstuurd. Vandaag vertokken we om 19.15, met dezelfde auto die Pieter nog had moeten aanduwen twee uur daarvoor, toen we naar de DERC gingen. Maar nu start de auto wel. Ondertussen zien we bliksem hier en daar, en voelen we druppels. Een flinke bui zou welkom zijn, het is vandaag warm en drukkend. Maar in plaats van een regenbui hebben we een truck die de zandweg blokkeert: er is een stier ontsnapt uit de vrachwagen!! Hoe dat in godsnaam mogelijk is weten we niet, maar er is een hele hoepla waarbij mensen proberen de stier weer te vangen en in de vrachtauto te krijgen (zonder laadplank, duh...) en ondertussen bemoeit iedereen zich ermee omdat de truck de weg blokkeert. Uiteindelijk wordt de stier teruggebracht naar de wei en gaat de truck verder. Wij kunnen naar het Diamond. En natuurlijk is er nog eten voor ons,want ze weten dat de labcrew laat komt. We hebben nu een tafel voor vijf in de centrale ruimte, en we zitten allemaal lekker te tikken. Ondertussen worden we lekgestoken door de muggen (en we nemen onze Malarone braaf), het is ook vanavond erg warm, voor het eerst eigenlijk. Sommigen van ons hebben een werkende airco. Ik niet. Maar ik heb dan weer een lekker koude douche,wat nu geen straf is :)

avondeten in de centrale ruimte (5/3

 

Just another day in the lab

Het hotel, kleine huisjes van 5 kamers per huis.
We hopen nog een keer samen in 1tje te komen.

De ene dag blijkt rustiger dan de andere dag. Vandaag kwamen er 3 bloedmonsters en 8 swabs binnen. Dus we waren al wel om 20:00 terug bij het 'hotel'. De dagen beginnen een soort van vaste indeling te krijgen en we beginnen er een soort van idee van te krijgen hoe het allemaal werkt. We vertrekken om 08:00 ’s ochtends vanuit het hotel. Het eerste wat we doen als we bij de labcontainer aan komen is het aantrekken van OK pakken en een stel laarzen. Als we het lab in gaan of monsters aan nemen, pakken we ons vervolgens nog eens in met een extra laag beschermde kleding ook wel PPE (personal protection equipment zie de team foto langs de zijkant) en voor op het lab een paar klompen (om ervoor te zorgen dat we niet al het stof van buiten naar binnen lopen.

De labcontainer met links het monsterluik

De monsters worden de dagen die we inmiddels gedraaid hebben (het voelt alsof we hier al heel wat langer zijn als dat het daadwerkelijk is) heel gestructureerd aangeboden. ’s Ochtends (ergens rond 11:00) komen er meestal bloedmonsters uit de ETU, even later (ik heb geen idee hoe laat) dan vaak de swabs vanuit het Governement Hospital. Tegen het eind van de middag komen er dan meestal nog wel wat bloed monsters vanuit de ETU. Gisteren hoorde we zeer veel ambulances en kwamen er 3, vandaag hoorde we er maar eentje en kwam er uiteindelijk geen monster meer.

De bloedjes van de ETU in twee zakjes en daarom heen nog een container en de swabs in 50ml buis met daaromheen een zelfde container. Ik denk dat alle eer hiervoor naar Kono 1 kan, voor het opzetten van deze gedegen en gestructureerde monster stroom. Tot nu toe worden zelfs de formulieren die erbij worden aangeleverd ook best wel volledig ingevuld, ze kunnen er bijna nog wat van leren in Nederland. 

Inmiddels denk ik in het Nederlands, English, un petit peu Francais en een minuscuul beetje Krio (Hows da body is bijvoorbeeld How are you). De meeste communicatie gaat in het Engels zodat ook Stephanie het goed kan volgen, afgewisseld met een heel hoop Nederlands. Maar het loopt steeds meer door elkaar. En schakelen we tussen Engels en Nederlands al moeiteloos midden in een zin over. Dus spreken we over 4 weken denk ik gewoon onze eigen taal. Bij het schrijven van deze blog merk ik al dat ik sommige woorden niet weet in het Nederlands omdat ik ze tot nog toe alleen maar heb gebruikt in het Engels.

Qua tijdsbesef zijn de dagen erg raar. Je doet door de uitgebreide veiligheidsmaatregelen stukken langer over iets wat je in Nederland misschien in 5 minuten doet. En als je in de glovebox werkt heb je eigenlijk al helemaal geen besef van tijd, misschien ook voornamelijk omdat het er niet toe doet. Doordat je super precies en geconcentreerd aan het werk bent (en dan ook nog eens met 4 (!) paar handschoenen, ben je alleen maar bezig met het zorgen dat je netjes werkt en tijd is daarbij van ondergeschikt belang. Daardoor denk je dan bijvoorbeeld best heel op tijd klaar te zijn en dan is het toch al ineens 19:00. De dagen zijn best lang, maar toch wel minder intensief als een werkdag in Nederland. Er is af en toe best een momentje om even rustig aan te doen als er gewacht moet worden op monsters en alle administratieve rompslomp is bijgewerkt.

Sunset

Voordat we gingen was ik wel wat bezorgd over hoe warm het nou precies zou zijn hier, maar het valt me alles mee. Als je gaat staan bakken in de zon is het wel warm, maar lang niet zo benauwd als dat het in Nederland kan zijn bij 30 graden. Voor de lunch en de fruithap hebben we vooralsnog een mooie schaduw plek bij het delivery centre in aanbouw van de Wellbody clinic. Het lab heeft een grote overdekte monster ontvangst en de labcontainer zelf is voorzien van een goed werkende airco. Ik moet toegeven dat ik de warmte tot nu toe eigenlijk best wel lekker vind. Lekker rondlopen in je driekwart broek met een t-shirtje. In gedachte stuur ik wat zon en warmte naar iedereen in Nederland, eerlijk gezegd heb ik me de afgelopen week totaal niet verdiept in het weer daar, dus of jullie het nodig hebben weet ik niet.

Volgens mij is het een enorme hak op de tak blog geworden, maar er zijn ook zoveel indrukken en dingen om over te vertellen. Dat ik vast wanneer ik op publiceren heb geklikt alweer een heel aantal dingen bedenken waarover ik ook nog zou kunnen typen. We hopen dat het zo blijft dat we jullie van alles te vertellen hebben. Maar onze dagen bestaan voornamelijk uit werken. Wat meestal al minimaal 12 uur kost van hotel tot hotel. Dan nog even eten, wat kletsen met ons team en eventueel als het internet het toe laat nog een blogje tikken en dan wordt het toch wel weer tijd om te slapen, want de volgende dag is het weer precies zo. Maar tot nu toe bevalt het prima.

Mochten jullie nog nieuwsgierig zijn naar bepaalde dingen laat het vooral even weten, inspiratie is altijd fijn! Ik ga ook nog even een poging wagen hier wat foto’s bij te plaatsen, maar de wifi is niet heel denderend en dan is foto’s uploaden best wel een uitdaging.

Op speciaal verzoek van Pieter nog even de groetjes aan zijn tantes! En om niemand achter te stellen natuurlijk de hartelijke groetjes van heel het team aan iedereen die ze wil ontvangen!

Kono 3 takes over. Sierra here we are!

Vandaag was het dan zover. Na twee intensieve dagen samen met team Kono2, mochten we het vandaag dan echt helemaal zelf doen. Een spannende dag! We nemen het over van een team wat alles geolied heeft draaien, en als newbies moeten wij dat nu ook gaan waarmaken. Al bij het ontbijt, wat we hier bij het Diamond Lodge hotel in de centrale ruimte geserveerd krijgen, (vandaag met pap :)) worden we gebeld dat er een vrachwagen met een pellet vol met spullen voor ons labje klaarstaat. Goedgemutst gaan we op weg. Op .... weg eehm..... iedere dag maken we heen en terug een half uur durende rit over een deels onverharde deels verharde weg, met pottholes dieper dan een diamantschacht. Op de 'verharde' weg wil je heel graag dat je weer op de onverharde weg zit. We worden met twee auto's van PIH met vaste chauffeurs gereden, die lekker swingende Afro beats draaien. De rit is een belevenis op zich. Dwars door Koidu. Een foto is nodig om dat te beschrijven, die zullen we tzt plaatsten.
Ons lab staat naast de Wellbody kliniek, een inloopkliniek. Op steenworp afstand staat het Ebola Treatment Center (ETC) die ons iedere dag van samples voorzien. We hebben al een tour gehad van head nurse Brigitte. Erg indrukwekkend. Om ons lab heen spelen de kinderen, ze gaan pas eind maart weer naar school. Nu hun favoriete vrienden van Kono2 op het punt van vertrek staan, maken ze vrienden met ons. Dat we ze vooral de lege plastic flessen geven! Stephanie Stephanie Saskia Saskia Martine Martine Pieter Pieter Katja Katja!!!!!! Ze leren snel.
Onze dag ziet er ongeveer zo uit: we starten met het maken van chlooroplossingen, liters en liters. Ondertussen wordt het lab klaargemaakt voor het werken in de glovebox. Administratie wordt op orde gebracht. Rond 11 uur komen de bloedmonsters van het ETC, en daar willen we snel mee aan de slag. Daarvoor kunnen we nog een fruithapje eten, wat in een schattig mandje wordt gebracht, dan gehaald, en vervolgens gevuld met lunchspulletjes weer wordt gebracht.
We werken zoveel mogelijk in teams van 2 op de verschillende taken, maar het moet nog allemaal een beetje inslijten. Het begint al wat vertrouwder te voelen, dankzij de intensieve inwerking van Kono2, die vandaag hun enige dag vrij hebben en aan het diamantgraven waren. Morgen vertrekken ze. Dank jullie wel Kono 2 voor de twee lange dagen die jullie met ons hebben gemaakt, ook intensief voor jullie! Goede reis terug en we zullen 'jullie' labje goed voortzetten.
En zo kan ik nog uren doorgaan. Over alle indrukken in een land zo ver weg van ons Nederland (wat nu voor ons heel ver weg is), de warmte, die ook weer snel went en eigenlijk wel lekker is. Over het zand en het opwaaiende stof recht de hutjes in als wij langsrijden met ons PIH vehicle, de rode aarde, en de prachtige Afrikaanse zon. Maar dit was het even voor vandaag. Wordt vervolgd als het internet het toelaat.